Op 5 november 2025 verdedigde arts-onderzoeker Carlijn Wagenaar haar proefschrift ‘Plants for Health. Investigating the broader impacts of the Plants for Joints lifestyle intervention.’
Dit promotieonderzoek is het vervolg op het eerdere onderzoek Plants for Joints van prof. dr. Dirkjan van Schaardenburg en onderzoeker en diëtist Wendy Walrabenstein. Al in het tweede jaar van haar studie verdiepte Carlijn zich in het onderwerp leefstijl. “Ik vroeg me af: Wat is nou echt gezonde voeding? Ik heb veel gelezen en kwam uit bij plantaardig eten. Het sprak me zo aan dat ik besloot zelf plantaardig te gaan eten.”
Maar Carlijn ging ook professioneel met het onderwerp aan de slag. Met collega’s richtte ze Physicians associates for nutrition (PAN) in Nederland op en zo kwam ze in contact met Dirkjan van Schaardenburg. Deze reumatoloog deed veel onderzoek naar de effecten van plantaardige voeding op de klachten van mensen met RA en artrose. Dat de door hem en Wendy Walrabenstein ontwikkelde Plants for Joints werkt, is bewezen, maar er waren nog meer vragen. Hoe werkt het? Waarom werkt het? Hoe ervaren deelnemers het? En heel belangrijk: wat kost het en wat levert het op lange termijn op? Op deze vragen zocht Carlijn in haar onderzoek antwoorden.
Hoe en waarom?
“Ieder mens krijgt te maken met ontstekingen. En dat is in acute gevallen goed,” legt Carlijn uit. “Als je in je vinger snijdt, wordt hij dik en rood. Het is een waarschuwing van je lichaam dat er iets aan de hand is. Maar in je lichaam zitten ook chronische ontstekingen die je níet voelt. Deze laaggradige ontstekingen kunnen door verschillende factoren worden bevorderd. Bijvoorbeeld door overgewicht, vooral buikvet, onvoldoende beweging, chronische stress, onvoldoende slaap en ongezonde voeding, zoals bewerkt voedsel, met veel zout, vet en weinig vezels. Als je langdurig dit soort ontstekingen in je lichaam hebt, dan verhogen ze het risico op het krijgen van verschillende aandoeningen zoals diabetes type 2, hart- en vaatziekten, kanker, artrose en auto-immuunziektes, zoals RA. Daarnaast hebben die laaggradige ontstekingen ook invloed op de progressie van die aandoeningen.”
Het vermoeden van de onderzoekers is dat de darm hierin een belangrijke rol speelt. “De darm is niet allesbepalend,” benadrukt Carlijn. “Bij het ontwikkelen van een aandoening als RA spelen meerdere factoren een rol, maar we denken inderdaad dat het darmmicrobioom (het complete ecosysteem van bacteriën, virussen en schimmels in onze darmen, red.) en de darmwand een rol spelen. We zien namelijk dat er een verschil is tussen het darmmicrobioom van gezonde mensen en van mensen met bijvoorbeeld RA en artrose. Bij bepaalde chronische aandoeningen zien we dat er meer ongunstige en minder gunstige bacteriën zijn. Ook zien we minder diversiteit waardoor bepaalde belangrijke functies niet goed kunnen worden uitgevoerd. Daarnaast zien we dat het darmmicrobioom de darmwand kan beïnvloeden en kan bijdragen aan een lekkende darm. We weten dat bepaalde metabolieten en darmbacteriën uit de darm in de darmwand kunnen lekken en dan vervolgens een ontsteking kunnen veroorzaken. Het goede nieuws is dat we de darmbacteriën kunnen beïnvloeden. Onder andere door onze voeding. Zo stimuleert het eten van vezelrijke voeding de groei van goede bacteriën en krijg je via plantaardige voeding ook stoffen binnen die ontstekingsremmend werken. En nog meer goed nieuws: uit ons onderzoek blijkt ook dat ons leefstijlprogramma leidt tot gunstige veranderingen in het darmmicrobioom en een gezondere darmwand. We moeten nog wel veel onderzoek doen om erachter te komen hoe dat precies werkt.”
Meer lezen?
Dit artikel staat in ReumaMagazine 1-2026. Je kunt het hele artikel ook hier lezen.
